Το El Niño, η σοκολάτα και το ασφάλιστρό μας
Σε 30΄΄: Φέτος, στην άλλη άκρη του πλανήτη, ο Ειρηνικός ζεσταίνεται. Λέγεται El Niño και μπορεί να γίνει από τα ισχυρότερα που έχουμε δει. Θα πείτε, τι μας αφορά; Μας αφορά. Ξηρασίες και πλημμύρες εκεί σημαίνουν ακριβότερο καφέ, σοκολάτα και ζάχαρη εδώ. Και ακριβότερη προστασία για το σπίτι μας. Τον καιρό δεν τον ελέγχουμε. Το πόσο έτοιμοι θα μας βρει, ναι.

Οι πρώτες φθινοπωρινές κακοκαιρίες ήρθαν ξανά με πλημμυρισμένους δρόμους, νερά σε υπόγεια και εικόνες που, δυστυχώς, μας έχουν γίνει οικείες. Κάθε φορά λέμε «πάλι;». Και κάθε φορά ελπίζουμε να μη συμβεί στη δική μας γειτονιά.
Την ίδια στιγμή, στην άλλη άκρη του πλανήτη, στον τροπικό Ειρηνικό, εξελίσσεται ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες παρακολουθούν με μεγάλη προσοχή: το El Niño. Ακούγεται μακρινό, σχεδόν εξωτικό. Κι όμως, με τρόπους που δεν φανταζόμαστε, μπορεί να φτάσει μέχρι το τραπέζι μας, το πορτοφόλι μας και το σπίτι μας.
Ας δούμε πώς.
Τι είναι, με απλά λόγια, το El Niño
Κάθε λίγα χρόνια, τα νερά στην επιφάνεια του τροπικού Ειρηνικού ζεσταίνονται περισσότερο από το κανονικό. Αυτή η «ζέστη» αλλάζει τους ανέμους, τις βροχές και τις θερμοκρασίες σε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Οι ψαράδες του Περού το ονόμασαν «El Niño», «το Παιδί», γιατί εμφανιζόταν συνήθως κοντά στα Χριστούγεννα.
Η φετινή χρονιά είναι ιδιαίτερη. Η αμερικανική υπηρεσία ωκεανών και ατμόσφαιρας (NOAA) επιβεβαίωσε τον Ιούνιο ότι το El Niño ξεκίνησε. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, υπάρχει σημαντική πιθανότητα να γίνει «πολύ ισχυρό» τον χειμώνα που έρχεται, ίσως από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί.
Μια σημαντική διευκρίνιση: η Ελλάδα και η Μεσόγειος δεν είναι από τις περιοχές που επηρεάζονται άμεσα στον καιρό. Οι πλημμύρες μας έχουν τις δικές τους αιτίες. Το El Niño όμως μας αφορά με έναν άλλο, λιγότερο ορατό τρόπο: μέσα από την οικονομία.
Από τον Ειρηνικό στο σούπερ μάρκετ
Όταν το El Niño φέρνει ξηρασία στη Νοτιοανατολική Ασία και στην Αυστραλία, ή καταρρακτώδεις βροχές στη Νότια Αμερική, οι σοδειές υποφέρουν. Και αυτές οι σοδειές καταλήγουν στα ράφια μας.
Σε παλαιότερα ισχυρά El Niño είδαμε πιέσεις στις τιμές προϊόντων όπως:
- το κακάο, από τη Δυτική Αφρική,
- ο καφές, από τη Νότια Αμερική και την Ασία,
- η ζάχαρη και το ρύζι, από την Ινδία και την Ταϊλάνδη,
- τα φυτικά έλαια, από την Ινδονησία και τη Μαλαισία.
Με λίγα λόγια, η χριστουγεννιάτικη σοκολάτα, ο πρωινός καφές και τα γλυκά των γιορτών μπορεί να μας κοστίσουν λίγο περισσότερο. Όχι από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά σιγά σιγά, μέσα στους επόμενους μήνες.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία. Όταν ακριβαίνουν τα βασικά, ακριβαίνει η ζωή. Ο πληθωρισμός δεν είναι ένας αφηρημένος αριθμός στις ειδήσεις. Είναι το ποσό που περισσεύει, ή δεν περισσεύει, στο τέλος του μήνα.
Από τις καταστροφές στο σπίτι μας
Υπάρχει και ένας δεύτερος δρόμος, πιο αθόρυβος. Οι ασφαλιστικές εταιρείες, για να αντέχουν τις μεγάλες ζημιές, μοιράζονται τον κίνδυνο με τις αντασφαλιστικές, που λειτουργούν σε όλο τον κόσμο. Όταν σε μια χρονιά πολλαπλασιάζονται οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές και οι καταιγίδες, σε όποια χώρα κι αν συμβαίνουν, το κόστος αυτής της προστασίας ανεβαίνει για όλους.
Στην Ελλάδα το ζούμε ήδη από τη δική μας εμπειρία. Μετά τον Daniel και τις συνεχόμενες κακοκαιρίες, η ασφάλιση κατοικίας για φυσικές καταστροφές έγινε πιο ακριβή, και σε ορισμένες περιοχές πιο δύσκολη. Όσο συχνότερα γίνονται τα ακραία φαινόμενα, εδώ ή αλλού, τόσο περισσότερο αυτό θα αντανακλάται στον οικογενειακό μας προϋπολογισμό.
Με άλλα λόγια, ο κίνδυνος δεν έχει πια σύνορα. Ούτε και το κόστος του.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς
Τον καιρό δεν τον ελέγχουμε. Ούτε τις τιμές του κακάο. Μπορούμε όμως να ελέγξουμε πόσο έτοιμοι θα μας βρουν. Λίγα απλά βήματα:
- Ένα μαξιλάρι ασφαλείας. Ένα αποθεματικό για τουλάχιστον λίγους μήνες εξόδων μάς επιτρέπει να απορροφήσουμε τις αυξήσεις χωρίς πανικό.
- Ένας ρεαλιστικός προϋπολογισμός. Αν οι τιμές ανεβαίνουν, αξίζει να ξαναδούμε πού πάνε τα χρήματά μας, πριν μας το πει ο λογαριασμός.
- Μια ματιά στο σπίτι μας. Ξέρουμε αν είναι καλυμμένο για πλημμύρα, σεισμό ή φωτιά; Για ποιο ποσό; Πολλοί το ανακαλύπτουν μόνο όταν είναι πια αργά.
- Μια ματιά γύρω από το σπίτι. Καθαρά φρεάτια, υδρορροές, πολύτιμα πράγματα ψηλά και όχι στο υπόγειο. Η πρόληψη κοστίζει ελάχιστα.
Τίποτα από αυτά δεν είναι δραματικό. Είναι απλώς ο τρόπος να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο όπως είναι σήμερα, με καθαρό μυαλό αντί για φόβο.
Ένας κόσμος συνδεδεμένος
Στο 2ο Financial Planning Forum, πριν λίγες μέρες, ένα από τα θέματα που μας απασχόλησαν ήταν οι φυσικές καταστροφές και ο τρόπος που αγγίζουν τη ζωή μας. Το El Niño είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα: ένα κύμα ζέστης στη μέση του ωκεανού, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, που καταλήγει στη σοκολάτα των παιδιών μας και στο συμβόλαιο του σπιτιού μας.
Ζούμε σε έναν κόσμο όπου τίποτα δεν είναι πραγματικά «μακριά». Αυτό μπορεί να μας τρομάζει. Μπορεί όμως και να μας κάνει πιο σοφούς. Γιατί ο οικονομικός σχεδιασμός, στην ουσία του, δεν είναι πρόβλεψη του μέλλοντος. Είναι προετοιμασία για αυτό που δεν μπορούμε να προβλέψουμε.
Και αν θέλετε να δούμε μαζί πόσο έτοιμο είναι το δικό σας σπίτι, είμαι εδώ.




















