Αυτό που μένει όρθιο
Σε 30΄΄: Όλοι αναβάλλουμε την κουβέντα «τι θα γίνει αν αρρωστήσω ή φύγω νωρίς;». Οι Στωικοί μάς θυμίζουν ότι όποιος κοιτάζει τη δυσκολία κατάματα φοβάται λιγότερο. Όταν έρθει το δύσκολο, ο πόνος δεν αποφεύγεται, αλλά το τι μένει όρθιο για την οικογένεια το έχουμε αποφασίσει εμείς, χρόνια πριν. Η 11η Νοεμβρίου είναι μια καλή αφορμή να κάνουμε αυτή την κουβέντα, στο τραπέζι και όχι στο νοσοκομείο.

Η κουβέντα που αναβάλλουμε
Υπάρχουν κουβέντες που όλοι ξέρουμε ότι πρέπει να κάνουμε, και όλοι βρίσκουμε λόγο να τις αφήσουμε για αύριο.
Τι θα γίνει αν αρρωστήσω; Αν δεν μπορώ να δουλέψω για έναν χρόνο; Αν φύγω νωρίτερα απ' όσο σχεδίαζα; Τις σκεφτόμαστε για ένα δευτερόλεπτο, συνήθως αργά τη νύχτα, και μετά τις διώχνουμε. «Δεν είναι τώρα η ώρα.» «Μη μας βρει κακό.»
Δεν είναι αδιαφορία. Είναι ανθρώπινο. Ο νους μας προστατεύει τον εαυτό του από ό,τι τον φοβίζει, και ο πιο εύκολος τρόπος είναι να μην το κοιτάξει. Έτσι, οι πιο σημαντικές αποφάσεις για όσους αγαπάμε μένουν συχνά οι πιο ανείπωτες.
Να κοιτάς τη δυσκολία για να μην τη φοβάσαι
Οι Στωικοί φιλόσοφοι είχαν μια άσκηση που σήμερα μοιάζει παράξενη. Την έλεγαν «praemeditatio malorum», την εκ των προτέρων σκέψη των δυσκολιών. Κάθε πρωί φαντάζονταν τι θα μπορούσε να πάει στραβά.
Ο σκοπός δεν ήταν να ζουν με φόβο. Ήταν το αντίθετο. Όποιος έχει κοιτάξει τη δυσκολία κατάματα, και έχει σκεφτεί πώς θα σταθεί απέναντί της, κουβαλάει λιγότερο άγχος. Ο φόβος τρέφεται από το άγνωστο· όταν το άγνωστο αποκτήσει σχήμα, μικραίνει.
Αυτό που προτείνουν δεν είναι απαισιοδοξία. Είναι ηρεμία. Το να πεις «ναι, μπορεί να συμβεί, και ξέρω τι θα κάνω» είναι μια μορφή ελευθερίας.
Τι μένει όρθιο όταν κάτι χάνεται
Στα χρόνια της δουλειάς μου έχω δει ανθρώπους να περνούν μεγάλες δυσκολίες. Μια διάγνωση που ήρθε απρόσμενα. Ένα σπίτι που πλημμύρισε. Έναν γονιό που έφυγε πολύ νωρίς.
Τον πόνο δεν τον γλίτωσε κανείς. Αυτό που άλλαζε από οικογένεια σε οικογένεια ήταν τι έμενε όρθιο μετά. Αν το παιδί μπορούσε να συνεχίσει τις σπουδές του. Αν ο σύντροφος είχε χρόνο να πενθήσει, αντί να τρέχει να βρει πώς θα πληρώσει τον επόμενο μήνα. Αν ο άνθρωπος που αρρώστησε μπορούσε να σκεφτεί τη θεραπεία του και όχι το κόστος της.
Η διαφορά σπάνια ήταν η τύχη. Ήταν σχεδόν πάντα μια κουβέντα που κάποιος είχε κάνει, χρόνια πριν, σε ένα ήσυχο τραπέζι.
Η φροντίδα που ισχύει και όταν δεν είμαστε εκεί
Φροντίζουμε όσους αγαπάμε με χίλιους τρόπους κάθε μέρα. Με την παρουσία μας, τον χρόνο μας, ένα τηλεφώνημα. Υπάρχει όμως και μια φροντίδα που δεν φαίνεται: αυτή που συνεχίζει να ισχύει τη μέρα που εμείς δεν θα μπορούμε να είμαστε εκεί.
Δεν χρειάζεται να ξεκινήσει με αριθμούς. Ξεκινά με μια ερώτηση, ειπωμένη δυνατά: «Αν αύριο κάτι άλλαζε, τι θα ήθελα να μείνει όρθιο για εκείνους;»
Αυτή την εβδομάδα, με αφορμή την 11η Νοεμβρίου, σας προτείνω να την κάνετε. Στο τραπέζι, όχι στο νοσοκομείο. Με ηρεμία, όχι με φόβο. Αυτό, εδώ και τόσα χρόνια, είναι για μένα το πραγματικό νόημα της δουλειάς μου.



















